Soefisme en islam

Er zijn veel stromingen in de islam en eveneens in het soefisme. Onderling begrijpt men elkaar niet altijd en er is zelfs onderlinge strijd en uitsluiting. Zo zeggen sommige mensen die zichzelf als moslim zien dat het soefisme niet de naam islamitisch verdient. En waarom niet? Omdat volgens hen in het soefisme te veel wordt afgeweken van de islam. Het zijn allemaal meningsverschillen die te maken kunnen hebben met het niet duidelijk definiëren van begrippen of gewoon een weigering om zich te verdiepen in de ogenschijnlijk andere wijze van geloof beleven en belijden.

Ik wil me niet mengen in deze discussie die je overal kan vinden, binnen de diverse geloven en tussen de verschillende geloven onderling. Zoals sheikh Nazim (moge zijn ziel in vrede bij Allah zijn) al zei: ´discussion kills iman (geloof)´.

Ik wil wel iets zeggen over mijn eigen geloofsbeleving en het lange pad dat ik daarin volg vanaf mijn kindertijd. Ik heb er al eerder over geschreven in dit weblog en ik ga niet alles herhalen. Laat ik beginnen met hoe ik mijn geloof nu beleef vanaf, laat ik zeggen de afgelopen 6 of 7 jaren. Na mijn bekering tot de islam in 1978 en jarenlang mijn geloof alleen beleefd te hebben, kwam ik in 1996 in aanraking met de Naqhsbandi soefiweg en deed ik bayat (een eed van trouw aan deze weg). Ik trok een aantal jaren op met andere leerlingen op het pad, deed met een grote groep van hen de hadj, gedurende een weken durende reis door Syrië, Jordanië en Medina en Mecca en terug. Ik leerde daar deze internationale groep leerlingen goed kennen en distantiëerde me vervolgens gedurende 7 jaar van hen. Daarna nam ik weer deel aan deze gemeenschap, zowel in Nederland als in Spanje. De naqhsbandi weg gaat er o.a. vanuit dat zegen ligt in het samenkomen met anderen en het gemeenschappelijk gedenken van Allah. Ik voelde me uiteindelijk toch niet thuis in de groep en Ahmad, die inmiddels ook bayat had gedaan voelde hetzelfde. Ik heb mijn geloof altijd heel individueel beleefd en koos juist voor de islam, omdat het in de islam gaat om de verbintenis tussen een persoon en de Schepper. Zonder tussenpersonen. Dat wil echter niet zeggen dat je geen leraar kan hebben. Ik heb veel geleerd van mijn leraar, sheikh Nazim. Ik luisterde graag naar zijn sohbets (geïnspireerde toespraken) en ik keek graag naar sheikh Nazim. Hoe hij zich gedroeg, wat hij zei. Ik lette op alles. Toen ik hem zag en naar hem luisterde, was het of alles wat ik had willen weten en leren op zijn plek viel.

Sheikh Nazim leeft niet meer, maar ik zal niet vergeten wat ik van hem geleerd heb. Zijn wijsheid heeft hij overgedragen op zijn zoon Mehmet. Nog steeds is de Naqhsbandi dargah in Lefke in Cyprus, waar het graf van sheikh Nazim te vinden is op zijn eigen grond. Maar het hele gedoe dat ik zie gebeuren met de leerlingen die nu nog bezig zijn met samenkomsten trekt mij in het geheel niet. Er zijn dansworkshops, waar mensen kunnen leren draaien als de derwish Rumi, er zijn concerten met soefimuziek. Alles tegen betaling van intree. Er zijn websites, er zijn soefi-attributen te koop, zoals tulbanden, traditionele soefikleding, tasbihs. Een grote folkloristische markt. Het zegt me allemaal niets meer en het heeft niets meer te maken met de tijd dat wij in de 90er jaren tijdens de ramadan sheikh Nazim opzochten. We sliepen op de grond in rijen naast elkaar. Het deerde ons allemaal niet. We wilden de woorden van sheikh Nazim horen en tot ons laten doordringen en achter hem bidden.

Ik kan me voorstellen dat sommige moslims de soefi´s betichten van idolatrie. Dat zag ikzelf ook op veel momenten. Mensen die zich verdrongen om de hand of zelfs de voeten van sheikh Nazim te kussen en de restanten van een kopje koffie van de sheikh aan elkaar doorgaven, alsof daarin alle zegen en wijsheid zou zitten. Mensen die zich kleedden als de sheikh en misschien dachten dat ze hiermee op hem gingen lijken. Maar ik zie dat meer als de naïviteit van de volgers. Sheikh Nazim heeft hier nooit om gevraagd. Hij zei altijd dat islam naseeha (advies) is. Je kunt luisteren en gehoorzamen of niet. Hij beschouwde zichzelf als een nederige dienaar van Allah en nam nooit het woord soefi in de mond. Hij was een echte moslim, iemand die zijn wil ondergeschikt had gemaakt aan die van zijn Schepper en daardoor een voorbeeld voor ons.

Maar zo zijn er meer. Zoals de imam in de video die ik in mijn vorige stukje deelde. In zijn manier van praten en met al zijn wijsheid doet hij me denken aan sheikh Nazim. Ik zie nur (licht) op zijn gezicht en veel kalmte. Hij noemt zichzelf vast geen soefi. Misschien is hij wel een salafi. Maar dat zijn allemaal maar etiketten. Het gaat om de intentie van een persoon en het gedrag. Hij benadrukt dat de mens hier is met een taak. Dat het belangrijk is om je nuttig te maken. Dat kan op wat voor manier dan ook. En dit (maar dat zijn mijn woorden) overstijgt alle godsdiensten en alle etiketten die de mens daaraan geeft. Iedereen kan goed zijn. Sommige mensen behagen God zonder erbij stil te staan. Misschien beschouwen ze zich zelfs als ongelovig. Het gaat allemaal om intentie en gedrag.

´Een goede moslim (lees mens) is iemand die niemand en niets pijn doet, niet met zijn tong en niet met zijn handelen,´ zei sheikh Nazim vaak. Of ook weleens (en daarbij keek hij mij glimlachend aan): ´Als je iets van plan bent om te doen of te zeggen, vraag je dan af of Allah er blij mee zal zijn. Als het antwoord ´ja´ is, doe het dan en zo niet dan doe het niet´.

Simpel toch. Zo zie ik dus nu mijn geloof. Ik heb me 30 jaar verdiept in de islam. Er zijn zoveel boeken te vinden over islam en soefisme. Maar ik kijk ze niet meer in. Het zit allemaal in mijn hart.

De treitervlogger is een (zacht)aardige sympathieke jongeman

Misschien herinnert de lezer zich nog dat er een aantal jaren geleden een vlogger was, die liet zien hoe hangjongeren in zijn buurt tijd doodden op straat en met name voor de ingang van een supermarkt.

Hij kwam op een negatieve manier in het nieuws als treitervlogger. Het AD zag echter wel wat in hem. Hij leek journalistieke kwaliteiten te hebben en in opdracht van deze krant mocht hij meer vlogs maken in andere steden en buurten om te laten zien hoe het leven op straat is voor de jongeren in de z.g.n. kansarme wijken. Waar dromen deze jongeren van en hoe zien zij hun toekomst.

Ismail Ilgun is blijven vloggen en ik ben hem ook een beetje blijven volgen. Ik ben nu zelfs geabonneerd op zijn YouTube kanaal. Vraag me af of hij meer volgers heeft van bijna 70 jaar 😉

Sinds twee jaar heeft Ismail zich meer verdiept in zijn geloof en nu hebben veel van zijn vlogs een rustiger en serieuzer karakter. Wat mij vooral opvalt is dat Ismail zich ontpopt als een journalist/interviewer, die heel goed kan luisteren. Hij doet nu een serie vlogs, die ´vasten met gasten´ heet. Daar laat hij anderen (veelal jongeren) aan het woord, die aan het vasten zijn. Hij brengt altijd het geloof ter sprake en hoe dat beleefd wordt en gepraktiseerd wordt. Ik kijk er graag naar.

Wat ik met de lezer hier wil delen is een lang gesprek met zijn leermeester, dat hij via zijn vlog deelde. Het is boeiend om te zien hoe zachtmoedig en helder deze imam geloofsfeiten weet uit te leggen zonder een moment betweterig en dwingend over te komen. Ismail laat zien dat hij veel respect heeft voor zijn leraar en dat hij open staat om te leren over zijn geloof. Interessant en leerzaam voor de kijker die geïnteresseerd is in islam of zelf moslim is.

Een gezegende ramadan 2020 gewenst

Dit keer doe ik weer niet mee aan dit mooie gebruik. De reden hiervan is dat het voor mij niet verstandig is om heel lang niet te eten na twee darmoperaties. Ik moet juist vaker en verdeeld over de dag kleine porties eten en op die manier mijn darmen aan de gang houden.

Het is nu al het derde jaar dat ik niet meer meedoe en dat vind ik jammer. Het vasten in de islam is één van de vele redenen van mijn bekering tot dit mooie geloof. Lang voordat ik moslim werd, in de 70 er jaren, werd mijn aandacht getrokken door de moslims in Nederland, die toen in de zomer aan het vasten waren. Het ontroerde mij dat mensen dit over hadden voor hun Schepper. In één van de hadiz qudsi (dat zijn de hadiz waaraan weinig twijfel bestaat) staat dat de mens bidt voor zijn eigen welzijn en belang, maar dat het vasten voor Allah is. Allah is blij met de vastende.

Ik heb jaren met plezier en toewijding gevast. Altijd bracht het vasten me rust en spiritueel welzijn. Dus ik zal het zeker weer missen deze maand. Ik wens alle mensen die wel vasten in de heilige maand ramadan een gezegende tijd en veel mooie inzichten.

Eeuwig graf

Vandaag en ook al een paar dagen geleden las ik er over. Dat in Den Haag de islamitische begraafplaatsen vol zijn. Het is zo dat moslim immigranten tot op heden veelal hun doden begroeven in hun land van herkomst. Daar is uiteraard meer plaats voor een een eeuwig graf, dat volgens moslims voor een moslim zou zijn voorgeschreven. Daarbij is het zo dat een dode volgens de islamitische traditie zo snel mogelijk begraven dient te worden. Nu is het vanwege de coronacrisis niet mogelijk de doden per vliegtuig naar het buitenland te vervoeren en daarom werden de laatste tijd veel overleden moslims begraven op het islamitisch gedeelte van de kerkhoven die Den Haag telt. En daar is het nu vol. Er kunnen geen doden bij. De islamitische gemeenschap doet nu een dringend beroep om het aantal eeuwige begraafplaatsen uit te breiden. Hoe ethisch is dat, vraag ik mij af. Hoe ethisch is het om zoveel ruimte op te eisen voor graven in een land waar nauwelijks ruimte is voor het bouwen van huizen voor nog levende mensen. Ik ben zelf moslim, maar ik vraag me af of dat iets is dat de Schepper van ons wil. Zoveel ruimte innemen ten koste van anderen.

Ik ben al een tijdje bezig met me af te vragen wat ik zou willen dat er gebeurt met mijn lichaam als ik kom te overlijden. Ik wil niemand tot last zijn, heb daarom al jaren een begrafenisverzekering, zodat mijn nabestaanden in ieder geval niet voor kosten komen te staan. Bij DELA mag je kiezen wat je wil. Ik zat zelf aan een natuurgraf te denken, gewoon ergens in de natuur, zonder monument erop en zonder kist. Dat lijkt mij het meest logische. Maar mij werd verteld, toen ik DELA daarover belde, dat dit zo ´in de mode is´ dat dit ook gecompliceerd ligt in Nederland. Er zijn in elk geval geen natuurbegraafplaatsen in het dichtbevolkte westen van het land en het is duur. Een islamitisch graf zou goedkoper zijn, dus heb ik daarvoor mezelf aangemeld. Maar het liefst zou ik zo min mogelijk plaats innemen. Verbranden kwam ook nog in me op, maar ik heb gehoord dat de ovens van de crematoria zeer veel vuiligheid uitstoten. Dus dat is belastend voor het milieu en in mijn ogen tegennatuurlijk.

Mijn ideaalplaatje ziet er als volgt uit. Schaf de monumentjes en grafstenen af. Stel velden beschikbaar voor graven, waar mensen waardig en zonder kist begraven kunnen worden. Zonder kist, omdat een kist het natuurlijke vergaan van het lichaam tegengaat. Zeker als de kisten gevoerd zijn met niet afbreekbaar synthetisch materiaal. Ik heb nabestaanden die in graven liggen en ik bezoek die graven. En ik betaal voor die graven. Maar eerlijk gezegd doe ik dat meer uit schuldgevoel dan uit behoefte. Ik verlang datzelfde absoluut niet van mijn kinderen. Ik vind het kijken naar een graf en daarop bloemen leggen een soort idolatrie, die mij weinig zegt. Ik heb er geen behoefte aan dat dit voor mij gedaan wordt.

Mijn ideaal is een groot veld, waar mensen begraven kunnen worden met respect. De doden kunnen gewoon blijven liggen in die graven, maar wel kunnen er na verloop van tijd meer doden begraven worden op dezelfde plek. De lichamen vergaan immers en dat is de natuur. Geen grafstenen, geen gedoe op die graven.

In Medina liep ik langs de Jannat al-Baqi. Het is gewoon een veld en daar liggen heiligen begraven, metgezellen van de profeet. Maar geen grafstenen. Toen ik erlangs liep kreeg ik een onbeschrijflijk heerlijke geur in mijn neus. Het was geen wierook, want die wordt daar niet afgestoken. Deze begraafplaats, waar dus doden liggen uit lang vervlogen tijden, wordt nog steeds gebruikt en er worden opnieuw mensen begraven. Dat heb ik met eigen ogen gezien. Zo een begraafplaats is er voor iedereen, maar niemand heeft de behoefte om ´met een identiteit´ begraven te worden.

Inna lillahi wa inna ilayhi raji’un

We keren terug naar onze Schepper, die ons heeft geschapen. En alleen de herinnering blijft voor onze nabestaanden. Deze herinnering behoeft geen monument en eigen plek op deze aarde. Dat is mijn mening.

Over religie schrijven is niet ´cool´

Daarom ben ik niet zo gemotiveerd om verder te gaan met de bundeling van de stukjes uit dit weblog over mijn beleving van de islam.

Mensen hebben het niet graag over geloof, maar willen wel graag weten hoe ze gelukkiger kunnen worden. Daarover wordt voldoende geschreven in de media door diverse knappe koppen, die hun gedachten daarover hebben laten gaan of er zelfs onderzoek naar hebben gedaan.

Zelfhulpboeken om het geluk te vinden en stress te verminderen zijn populair. Mensen zoeken toch naar waarden, die de religieuze zekerheid van weleer kunnen vervangen.

En het gekke is dat veel denkers daarbij komen op waarden en adviezen, die lijken op de adviezen die worden gegeven in de diverse godsdiensten.

Mijn oma had vroeger een klein boekje, dat heette ´In harmonie met het oneindige´. Een boekje met veel wijsheid. Het ´oneindige´ kan ook vertaald worden als God of kosmische wetten. Het is maar een naam voor het onbekende. In dat boekje herkende ik veel dat ook gezegd wordt in het soefisme. Ook mensen als Eckhard Tolle en Wayne W Dyer schrijven al tijden over het belang van ´in het nu´ leven en je bewust zijn van je eigen gedachten en handelen op elk moment.

Ik laat mijn werk aan de bundeling van de stukjes over islam en het schiften in wat daarbij weggelaten kan worden maar even voor wat het is. Ik ga er in hapklare brokjes mee verder, telkens als ik daar zin in heb. Intussen ben ik ook bezig met schilderen, wandelen en lummelen voor de buis.

Mijn innerlijke reis als moslim

Terwijl ik de oude getypte sohbets (lezingen) van sheikh Nazim digitaliseerde en in mijn weblog plaatste (zie de pagina´s van mijn weblog in de zwarte balk onder het kopje Mercy Oceans), realiseerde ik me het volgende. Ik heb een hele reis afgelegd in mijn geloofsbeleving, vanaf het moment dat ik me bekeerde tot moslim.

Er is veel verwarring rond de islam als godsdienst. Nu meer dan ooit en veel mensen die weinig weten van de islam, vatten de islam nu samen onder de noemer van het salafisme met alle gevolgen van dien.

Mijn weblog wordt weinig gelezen. Gemiddeld kijken er maar ongeveer 15 mensen per dag in mijn weblog. Ik zie wel dat de meeste lezers in mijn weblog terecht komen via links naar mijn stukjes over de islam en het soefisme.

Ik heb over mijn geloofsbeleving als moslim nu acht jaar met regelmaat wat geschreven. Als ik het teruglees, merk ik dat ik in de loop der jaren daarin veranderd ben.

Kort samengevat zou je mijn ´reis´ als volgt kunnen samenvatten:

Na het lezen van de Koran in de een Engelse vertaling van Marmaduke Pickthall in 1978 was ik zo geraakt door wat ik las, dat ik besloot mij snel te bekeren tot de islam, wat je eenvoudig kunt doen door de shahada (geloofsbelijdenis) uit te spreken.

Daarna volgden vele jaren van verdieping in mijn geloof, ondanks de omstandigheid dat mijn ouders mijn beslissing om moslim te worden afkeurden en ondanks een zeer zwaar huwelijk. Juist mijn geloof heeft mij door die moeilijke jaren heen geholpen.

Daarna vluchtte ik met mijn vier kinderen naar Den Haag en brak voor mij een nieuwe tijd aan, waarin ik voor mijn gevoel bevrijd was van een zwaar juk.

Ik bleef moslim, maar ging twijfelen aan mijn geloof, vanwege het gedrag dat ik zag van moslims in mijn omgeving. Juist op dat moment kwam ik in aanraking met een soefiestroming, de Naqhsbandi weg. Dat was voor mij een openbaring en deed mij beseffen dat ik me in deze weg goed kon herkennen. Ik deed bayat , d.w.z. zwoer mijn trouw aan mijn leermeester, Sheikh Nazim. Er volgden jaren van bijeenkomsten met andere murids (leerlingen) van deze murshid (leermeester). Met een groep van enkele honderden murids uit heel Europa reisde ik twee maanden lang naar Damascus en via Jordanië naar Medina en Mecca. Wij deden de hajj in 1999.

Ik heb veel gehad aan de tijd met mijn mede-murids en met name van de sohbets van sheikh Nazim, die ik zo vaak als ik kon bezocht in Londen, Duitsland en Cyprus. Gedurende een tiental jaren las ik alleen maar boeken over islam en soefisme. Ik heb een tijdlang het hele programma aan aanbidding gedaan dat wordt uitgevoerd door de meest devote leerlingen van de Naqhsbandi weg. Ik merkte telkens dat als ik getrouwd was, dat het dan niet lukte om het hele programma met extra gebeden uit te voeren. En ik ben na mijn eerste huwelijk nog twee keer getrouwd en ook nu ben ik getrouwd.

De rituelen van de moslim, zo heb ik gemerkt, zijn slechts hulpmiddelen voor onszelf om dichter bij God/Allah te komen. Allah heeft onze gebeden niet nodig, maar draagt ons op te bidden, omdat het voor ons goed is om ons de Schepper te herinneren. Maar in wezen kunnen we de hele dag en ons hele leven zien als aanbidding. Bij alles wat wij doen of juist niet doen kunnen wij ons afvragen of wat wij willen doen in overeenstemming is met wat God wil van ons. En daarvoor hebben wij een geweten en vermogen tot reflectie. Dat hebben dieren niet. Die doen vanzelf wat ze moeten doen naar hun instinct.

Om te weten wat God van ons wil hebben we de beschikking over vier boeken, de Tora, de Psalmen, het Evangelie en de Koran. En met name in de Koran, het laatste en nooit veranderde boek, staat beschreven wat wel en niet goed is om te doen. Als advies, want godsdienst kent geen dwang (ook dat staat in de Koran).

Islam betekent niets anders dan overgave aan de wil van God/Allah , wat je ziel blij maakt en wat vrede geeft in je hart. Terwijl het najagen van de wensen van je nafs (ego), dat wordt geïnspireerd door de Shaitan (duivel) leidt tot depressie en onvrede.

In die zin zijn alle godsdiensten gelijk en hebben alle 124.000 profeten van alle tijden hetzelfde gezegd en kwamen ze met dezelfde waarschuwing. Dus alle godsdiensten beogen hetzelfde. Alleen de rituelen verschillen.

Dat is de reden dat ik nu anders sta in mijn geloof. Ik doe het minimale dat vereist is aan aanbidding, d.w.z. ik bid elke dag vijf keer het verplichte gedeelte van de voorgeschreven gebeden. Maar ik probeer de hele dag te leven alsof Allah/God over mijn schouder meekijkt. En ik dank Allah voor alles wat op mijn pad komt, omdat Allah de beste planner is. Dat geeft mij veel rust.

Uit de Koran:

´( uit Surah Al Baqarah) Say (unto themO Muhammad): Nay, but (we follow) the religion of Abraham, the upright, and he was not of the idolaters. 136. Say (O Muslims) : We believe in Allah and that which is revealed unto us and that which was revealed unto Abraham, and Ishmael, and Isaac, and Jacob, and the tribes, and that which Moses and Jesus received, and that which the Prophets received from their LordWe make no distinction between any of them, and unto Him we have surrendered. 137. ´

Een citaat uit Mercy Oceans 2

Terwijl ik bezig ben met het digitaliseren van de drie delen van Mercy Oceans, daterend uit de 80-er jaren, word ik weer enorm geïnspireerd door de woorden van mijn leermeester. Ik wil daarom dit citaat alvast delen met de lezer:

“Islam is perfect. Only imperfect people can say that it is imperfect, but Allah Almighty Himself bears witness that Islam is perfect and that it is the only acceptable faith in His Divine Presence[1];whoever comes to Him in Islam, he is acceptable, not anyone else. And from beginning up to end, all the prophets brought Islam, but we give some other names to it, covering reality. Adam was Muslim, surrendering to the commands of his Lord, Allah Almighty. Moses, Jesus Christ and all the prophets, 124,000 of them, whether their names are mentioned in the Holy Qur’an or not – all of them were Muslims[2].

That means that they surrendered to their Lordbut not only for His commands, because Muslims are of two kinds. One kind surrenders to the commands of Allah Almighty; as He commands, they try to keep those commands, those orders. But the highest degree in Islam is to surrender to the Lord’s will, also. That is perfection – if you are able to say, “O my Lord, as you like, as You will, as you wish. As You will; I am not fighting.”

So many people may pray, may worship, but when their Lord’s will comes upon them, they make trouble, not surrendering. Look at the ocean. Until a person surrenders, it takes that person under deep; when he surrenders, then it takes him out, floating. A dead body does not go very deep, but until that struggle finishes it is under the water; then when it is dead, the ocean carries that body.

Therefore, Islam is perfect from all directions. You can look at it from any direction and you must see perfection in Islam. And when you surrender to your Lord, Almighty Allah, you will reach true peace and happiness and satisfaction, here and Hereafter. Then the angels will carry you on their heads. No troubles or sufferings for that person – finished: he has surrendered, never struggling, never fighting his Lord’s will. For this reason a grandsheikh, ‘Abdul Qadir Jilani, was saying, “Allah Almighty’s will runs. If a person goes against that will, wanting to stop it, that makes his tauhid[3] vanish, because only His will prevails.”

Don’t stand against the will of you Lord Almighty; rather you must be suitable to run with that will. Yes, Allah Almighty gives honor to His servants by giving them a will, but out of your good manners you must say, “O my Lord, You gave me will, and all wills are in Your Hands. And I surrender to You, I give my will, also, to You. I am going to be as you like, O my Lord. Don’t leave me in the hands of my will.”


[1] See, for example, III:19, 85, and V:4 (V:3 in Pickthall’s translation)

[2] See II:128, 132–133, 136; III:52, 67, 84; V:114 (111 in Pickthall); VII:126; X:84; XII:78, among others

[3] The Divine Unity, which embraces the Oneness of God Almighty and of everything, in existence, and also the oneness of the command or decree, covering everything in existence, which proceeds only from the one holy Will”

(citaat uit Mercy Oceans 2, ‘Toward The Divine Presence’

N.B. Het feit dat ik een gedeelte heb vet gedrukt is voor mijn rekening. Aldus is dat niet gedaan in het origineel. Ik deed dat om juist dat stuk tekst te benadrukken. Het woord Islam heeft ten onrechte een geheel andere betekenis gekregen dan het ooit bedoeld is in de tijd van de profeten en wordt nu gezien als een ‘aparte godsdienst’, terwijl alle profeten kwamen met dezelfde boodschap en er maar één God is.

Degenen die nu de Islam in een slecht daglicht brengen zijn degenen die het minst weten van Islam. Velen van deze mensen die een zogenaamde ‘Jihad’ zeggen te voeren hebben zelfs de Koran nooit gelezen en zijn onwetend over het geloof dat ze zeggen te belijden.

De ware Jihad is de strijd tegen je eigen ego (nafs). En Islam is het ondergeschikt maken van jouw wil tegenover de Wil van de Almachtige, Allah (God) de Genadevolle. Pas als je erin slaagt te winnen van de wil van je ego en dankbaar zal zijn voor alles wat Allah/God op je pad brengt,zal je innerlijke vrede bereiken in dit leven en het leven hierna.